તા. 23 ઓગસ્ટ 2023, બુધવાર 

ભારત દ્વારા ચંદ્ર પર મોકલવામાં આવેલુ ચંદ્રયાન 3 ચંદ્રની સપાટી પર ઉતરવા માટે હવે થોડો જ સમય બાકી રહ્યો છે. ત્યારે ઇન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઇઝેશન (ઈસરો)ના વર્તમાન વડા એસ. સોમનાથ અને ભૂતપૂર્વ વડા કે સિવએ વાત કરતા કહ્યુ હતું કે ચંદ્રયાન 3ના ઉતરાણનો અંતિમ તબક્કાને અત્યંત જોખમી છે.  નેશનલ એરોનોટિક્સ એન્ડ સ્પેસ એડમિનિસ્ટ્રેશન NASA અને ESA એટલે કે યુરોપીયન સ્પેસ એજન્સી પણ ચંદ્રયાન 3ને ચંદ્ર પર સુરક્ષિત રીતે ઉતારવામાં ISROને મદદ કરી રહી છે. ભારતીય સ્પેસ એજન્સીને 14 જુલાઈના રોજ લોન્ચ કર્યા બાદથી આ સપોર્ટ મળી રહ્યો છે.

ચંદ્રયાન 3 ના લેન્ડિંગ દરમિયાન આ બંને એજન્સીઓના ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનની ભૂમિકા મહત્વની 

મળતી માહિતી પ્રમાણે એવું સાંભળવા મળી રહ્યું છે કે ચંદ્રયાન 3 ના લેન્ડિંગ દરમિયાન આ બંને એજન્સીઓના ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનની ભૂમિકા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે. ન્યૂ નોર્સિયા, ઓસ્ટ્રેલિયા ખાતે ESA નું 35 મીટર ડીપ સ્પેસ એન્ટેના (ESTRACK નેટવર્કનું ત્રીજું ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશન) બનાવવામાં આવ્યું છે. તેનો હેતુ ચંદ્રયાન 3ની ચંદ્ર ઉતરાણ પ્રક્રિયા દરમિયાન લેન્ડર મોડ્યુલને ટ્રેક કરવાનો અને તેની સાથે વાતચીત કરવાનો છે.  સમગ્ર મામલે મહત્વની વાત એ છે કે નવો નોર્સિયા એન્ટેના ઈસરોના પોતાના ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનના બેકઅપ તરીકે કામ કરશે. તે લેન્ડર મોડ્યુલનું સ્થાનઅને સ્થિતિ  સહિત ઘણી માહિતી મેળવશે.

મેડ્રિડ ડીપ સ્પેસ કોમ્યુનિકેશન કોમ્પ્લેક્સનું DSS-65 પણ આ કાર્યમાં સામેલ

આ પ્રમાણે નાસાના કિસ્સામાં તેનું ડીપ સ્પેસ નેટવર્ક ચંદ્રયાનના ઉતરાણ દરમિયાન કેનબેરા ડીપ સ્પેસ કોમ્યુનિકેશન કોમ્પ્લેક્સમાં ડીપ સ્પેસ સ્ટેશન (DSS) 36 અને DSS-34 થી ટેલિમેટ્રી અને ટ્રેકિંગ માહિતી આપવાનું કામ કરી રહ્યું છે. મેડ્રિડ ડીપ સ્પેસ કોમ્યુનિકેશન કોમ્પ્લેક્સનું DSS-65 પણ આ કાર્યમાં સામેલ થશે.

ડોપ્લર ઇફેક્ટ માટે રેડિયો સિગ્નલ નિરીક્ષણ હેઠળ છે જે યાનને માર્ગદર્શન આપે છે

જેટ પ્રોપલ્શન લેબના ઈન્ટરપ્લેનેટરી નેટવર્ક ડિરેક્ટોરેટ કસ્ટમર ઈન્ટરફેસ મેનેજર સામી અસમર કહે છે, “અમને અવકાશયાનમાંથી ટેલિમેટ્રી મળી છે, જેમાં લેન્ડરની સ્થિતિ તેમજ સાધન માપનનો ડેટા છે. તે ઈસરોને મોકલવામાં આવે છે. અમે ડોપ્લર ઇફેક્ટ માટે રેડિયો સિગ્નલનું પણ નિરીક્ષણ કરી રહ્યા છીએ, જે અવકાશયાનને માર્ગદર્શન આપવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ સાથે સામી અસમરે વધુ વાત કરતાં કહ્યુ હતું કે,, ‘લેન્ડિંગ પ્રક્રિયા દરમિયાન આ ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ માહિતી હશે અને તે અમને જણાવશે કે ત્યાં શું સ્થિતિ છે.’ તેમણે માહિતી આપી હતી કે આ મિશન માટે જરૂરી મદદ કેલિફોર્નિયાના DSN સંકુલમાંથી આવી રહી છે, કારણ કે તે ભારતથી પૃથ્વીની બીજી બાજુ આવેલું છે.

બેંગ્લોરથી મળેલા કમાન્ડ પણ સેટેલાઇટને મોકલવામાં આવે છે

ચંદ્રયાન 3 હવે થોડાક સમયમાં લેન્ડિંગ કરવા જઈ રહ્યું છે ત્યારે જર્મનીમાં ESOC એન્જિનિયર રમેશ ચેલ્લાથુરાઈએ વાત કરતા કહ્યુ હતું કે, ‘ચંદ્રયાન-3ના પ્રક્ષેપણ સાથે, ESA ESTRACK નેટવર્કમાં બે ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનનો ઉપયોગ કરીને મિશનમાં મદદ કરી રહ્યું છે, તેઓ ઉપગ્રહને ભ્રમણકક્ષામાં ટ્રેક કરે છે, વાહનમાંથી ટેલિમેટ્રી મેળવે છે અને તેને બેંગલુરુમાં મિશન ઓપરેશન સેન્ટરમાં મોકલે છે. એટલું જ નહીં, બેંગ્લોરથી મળેલા કમાન્ડ પણ સેટેલાઇટને મોકલવામાં આવે છે.

આ બે સ્ટેશનો નિયમિતપણે ચંદ્રયાન 3 સાથે વાતચીત કરી રહ્યાં છે 

ફ્રેન્ચ ગુઆનામાં કૌરોઉમાં ESA નું 15 મીટર અને બ્રિટનના ગુનહિલી અર્થ સ્ટેશનનું 32 મીટર આધાર માટે પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું. ચેલ્લાથુરાઈ માહિતી આપતા કહે છે કે,  “આ બે સ્ટેશન નિયમિતપણે ચંદ્રયાન 3 સાથે વાતચીત કરી રહ્યાં છે અને બેંગલુરુમાં મિશન ઓપરેશન ટીમ અને ચંદ્રયાન 3 સેટેલાઇટ વચ્ચે સતત વાતચિત ચાલુ છે.”




from Science technology News - Gujarat Samachar : World's Leading Gujarati Newspaper https://ift.tt/pmPDRZ9